Nội tiết tố nữ là gì?

26/02/2021 Lê Anh Quang
Nội tiết tố nữ là gì?

2. Nội tiết tố nữ là gì?

Nội tiết tố nữ (hormone nữ) là những loại hormone có trong cơ thể phụ nữ, ngoài các hormone tăng trường, hormone tuyến giáp, tuyến thượng thận,... thì sự khác nhau chủ yếu giữa nam và nữ là hormone sinh dục hay còn gọi là nội tiết tố sinh dục.

Dưới đây chúng ta sẽ tìm hiểu chính về các loại nội tiết tố sinh dục nữ

3. Vai trò của nội tiết tố sinh dục nữ

Nội tiết tố sinh dục là các hormon góp phần trong sự phát triển của tuyến sinh dục, sự phát triển của các đặc tính tình dục và quy định các chức năng tình dục., được gọi là hoóc môn giới tính.

3.1. Gonadotropin releasing hormone (GnRH)

GnRH là hormone được tiết ra từ các nơron vùng dưới đồi có tác dụng kích thích tuyến yên tăng cường tiết các hormone Gonadotropin (FSH và LH) để kích hoạt và tăng cường sự phát triển của tế bào trứng, sự rụng trứng và hình thành thể vàng.

Nhờ cơ chế tác dụng thuận chiều, GnRH còn đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát mối tác động ngược dương tính của Estrogen để tăng cường tiết LH để kiểm soát mối tác động ngược âm tính của Progesteron để đảm bảo sự tồn tại của thể vàng.

3.2. FSH (Follicle Stimulating Hormone): Kích noãn bào tố

Còn gọi là kích noãn bào tố, là hormone của thùy trước tuyến yên. Ở nữ, hormone này có tác dụng kích thích sự phát triền của noãn bào đến dạng chín gọi là nang Degraf nổi cộm nên trên bề mặt buồng trứng và kích thích bao noãn tiết noãn tố Estrogen. Ở con đực FSH có tác dụng kích thích sự phát dục của ống sinh tinh và kích thích các tế bào Sertolia ở ống sinh tinh sản sinh ra tinh trùng.

3.3. LH (Luteinsing Hormone): Kích hoàng thể tố

Là hormone của thùy trước tuyến yên. Ở nữ, LH cùng với FSH thúc đẩy noãn bào chín và tiết nhiều noãn tố. LH còn có tác dụng làm chín mọng màng noãn bào, tăng bài tiết dịch trong xoang bao noãn để đạt đến một áp lực lớn làm noãn bào vỡ ra, trứng được giải phóng ra gọi là trứng rụng. LH biến bao noãn còn lại thành vết sẹo đó là thể vàng và kích thích thể vàng tiết hoàng thể tố Progesteron.

Giữa FSH và LH thì FSH chỉ làm trứng chín không làm trứng rụng, muốn trứng chín và rụng được phải có LH. Muốn cho trứng chín rụng được thì tỷ lệ LH/FSH phải bằng 3/1.

3.4. Kích tố nhau thai – HCG (Human Choionic Gonadotropin)

Xuất hiện trong máu, trong nước tiểu của phụ nữ ở những ngày đầu của thời kỳ có mang,nồng độ cao nhất ở tháng thứ hai, thứ ba và mất dần sau vài ba ngày sau khi đẻ. HCG có tác dụng kích thích tiết Oestrogen và progesterone giống như  LH của tuyến yên.

3.5. Kích tố bao noãn (Estrogen)

Khi đến tuổi thành thục về tính noãn bào phát triển đến độ chín và tiết nhiều noãn tố gọi là Estrogen gồm 3 hormone: Estradiol, Estron và Estriol trong đó Estradiol có hoạt lực sinh lý mạnh nhất.

Tác dụng sinh lý chủ yếu của Estrogen:

  • Tạo nên đặc tính sinh dục thứ cấp ở nữ, biểu hiện những biến đổi của cơ quan sinh dục và tính dục.
  • Gây ra hành vi động dục.
  • Tăng đồng hóa protein (không mạnh bằng Androgen đối với nam) làm tăng tích lũy mỡ.
  • Gây tác động ngược lên vùng dưới đồi và tuyến yên để tăng cường tiết LH, góp phần gây ra rụng trứng.
  • Kích thích sự phát triển của tuyến vú.

3.6.Kích tố thể vàng (Progesteron)

Sau khi trứng rụng bao noãn còn lại biến thành thể vàng và tiết ra hoàng thể tố Progesteron.

Kích tố thể vàng (Progesteron)

Progesteron có tác dụng chủ yếu sau:

  • Kích thích sự phát triển hơn nữa của niêm mạc tử cung, âm đạo tích lũy nhiều glycogen ở các niêm mạc đó sau tác dụng của Ostrogen ; làm phát triển hơn nữa lưới mạch máu tử cung để chuẩn bị đón thai thực sự.
  • Ức chế ngược âm tính tuyến yên làm giảm tiết FSH, LH nên trong thời kỳ có chửa không có hiện tượng động dục, không có trứng chín và rụng (trừ ngựa).
  • An thai, bảo vệ thai phát triển trong tử cung.
  • Kích thích sự phát triển của tuyến vú.
  • Trong thực tế, Progesteron được dùng chữa các bệnh như thiếu thể vàng, chảy máu tử cung, các bộ phận sinh dục kém phát triển, vô sinh và các trường hợp có biến chứng trụy thai…

3.7. Prostaglandin

Prostagdin (PG) là một nhóm lipoid được tiết ra từ tuyến tiền liệt ở nam hay từ nội mạc của ống sinh dục (tử cung, âm đạo). Prostagdin có nhiều loại, nhưng loại có hoạt tính mạnh nhất là PGF2α.

Tác dụng chủ yếu:

  • Phá vỡ màng noãn bao để gây rụng trứng.
  • Phá hủy thể vàng, nang nước trên buồng trứng, gây động dục.
  • Gây hưng phấn ống sinh dục, tăng cường nhu động tử cung, kích thích mở cổ tử cung. Do đó Prostagdin còn được ứng dụng trong gây đẻ nhân tạo và trợ sản những ca đẻ khó, rặn đẻ yếu.

3.8. Oxytocin

Oxytocin còn gọi là hormone trợ sản, có tác dụng sinh lý: gây co bóp cơ trơn tử cung có tác dụng thúc đẩy thai ra ngoài trong quá trình đẻ; kích thích bài tiết sữa; ảnh hưởng nhẹ lên sự co bóp của cơ trơn bong đái và cơ trơn ruột; gây co mạch máu tử cung.

Trong ngành chăn nuôi, con người thường dùng Oxytocin để thúc đẻ trong các trường hợp đẻ khó.

Viết bình luận của bạn: